Wyglądało to dramatycznie. Jakby ktoś niewidoczny, schowany za drzewem, uderzył w nią nagle i niespodziewanie. Doktor Robert Śmigielski, szef polskiej misji medycznej na igrzyskach olimpijskich, wspomina te chwile jako jedne z najbardziej napiętych i stresujących w swojej karierze. Dwadzieścia lat temu, podczas zimowych igrzysk w Turynie, walczył o to, by nikt nie skreślił Justyny Kowalczyk, debiutantki w zmaganiach olimpijskich, która właśnie zemdlała na trasie swojego koronnego dystansu. Wszyscy, którzy mogli jej pomóc lub wierzyć w jej sukces, odwrócili się od niej w kluczowym momencie. Dopiero po ośmiu dniach, gdy prezes gratulował jej pierwszego olimpijskiego medalu, Kowalczyk w odpowiedzi syknęła przekleństwo – symbol determinacji i niezłomnego charakteru.
W 2006 roku na igrzyskach olimpijskich w Turynie Justyna Kowalczyk zdobyła swój pierwszy medal w karierze, co było jednocześnie jej debiutem na tak prestiżowej imprezie. To był dopiero początek jej niezwykłej drogi w biegach narciarskich, której nie powtórzył nikt z polskich sportowców w tej dyscyplinie od wielu lat. Dziś, patrząc na starty kolejnych polskich narciarek i narciarzy, można jedynie z nostalgią wspominać, jak zaczynała się wielka historia naszej najwybitniejszej olimpijki w historii zimowych igrzysk.
Historia Justyny Kowalczyk jest jednym z najbardziej dramatycznych powrotów w polskim sporcie. Jak wspomina doktor Śmigielski, „to był powrót nawet w dwa dni, a nie w osiem. Jest dużo rzeczy, których nie można powiedzieć, ale też wiele, które można opowiedzieć, by oddać całą dramaturgię tamtego czasu”.
W 2005 roku Kowalczyk miała 22 lata i zaczęła w pełni prezentować swój potencjał. Na mistrzostwach świata w Oberstdorfie uplasowała się w czołówce wszystkich swoich startów. Na dystansie 30 km stylem klasycznym zajęła czwarte miejsce, a w czerwcu tego samego roku wszystkie jej wyniki zostały wykreślone – młodą zawodniczkę zdyskwalifikowano na dwa lata za doping. Okazało się jednak, że niedozwolony deksametazon przyjęła w celu leczenia przewlekle kontuzjowanego ścięgna Achillesa, a polscy działacze nie zgłosili tego faktu. Po wyjaśnieniu sytuacji karę skrócono do sześciu miesięcy i Kowalczyk mogła rozpocząć swój olimpijski debiut w Turynie.
Doktor Śmigielski, ceniony lekarz współpracujący z wieloma gwiazdami polskiego sportu, od początku dbał, aby historia Justyny nie została zapomniana i by młoda zawodniczka nie została skreślona. Jak się okazało, w Turynie było o to niezwykle trudno, bo wszyscy, od działaczy po oficjeli, chcieli, aby Kowalczyk wycofała się z zawodów.
Oczekiwania wobec niej były ogromne. Po biegu na 10 km, podczas którego Kowalczyk zemdlała dwa kilometry przed metą, była skreślona w oczach wielu osób. Wszyscy odwrócili się od niej. Śmigielski wspomina, że tuż przed startem Kowalczyk mówiła: „Doktorze, mam nogi jak z betonu”. Była purpurowa na twarzy, a serce waliło jej jak młot. Lekarz starał się zachować spokój i wierzył, że jeśli zdrowie pozwoli, Justyna będzie mogła kontynuować starty.
Podczas biegu młoda zawodniczka walczyła z każdym krokiem, choć nie była w stanie znaleźć rytmu. Na ogromnym telebimie widać było, że coś jest nie tak. Po sześciu kilometrach biegła wyraźnie osłabiona, a wkrótce zemdlała. Upadła twarzą w śnieg i leżała bez ruchu. Śmigielski natychmiast pobiegł do niej i uspokajał: „Justysiu, nie wiem, może stres, może to, może tamto”. Zaraz po odzyskaniu przytomności Kowalczyk pytała, co się stało. Przepraszała trenera, że go zawiodła, a ten z trudem powstrzymywał emocje. Operator kamery, który próbował zrobić zdjęcia, został odciągnięty kijem narciarskim, co później Kowalczyk wspominała jako naturalną reakcję ochronną.
Lekarz natychmiast rozpoczął serię badań, walcząc z organizacją igrzysk, aby Justyna mogła kontynuować starty. EKG, badania krwi i echo serca wykazały, że zawodniczka jest zdrowa. Presja ze strony działaczy, którzy chcieli ją wycofać, była ogromna, ale Śmigielski postawił na swoim i nie zgodził się podpisać decyzji wycofania Kowalczyk z igrzysk.
W tych dniach Justyna przeszła przez prawdziwe piekło psychiczne. Media krytykowały ją bezlitośnie, pisząc, że szkoda pieniędzy podatników, że powinna wracać do domu. Wewnętrzny stres i napięcie były ogromne, a presja ze strony działaczy, trenerów i całej otoczki olimpijskiej – niemal nie do zniesienia. Mimo to Kowalczyk kontynuowała starty, nie poddając się, choć pierwsze starty po upadku były dalekie od oczekiwań – w sprincie zajęła dopiero 44. miejsce.
Najważniejszy okazał się jednak bieg na 30 km stylem dowolnym – najdłuższy i najtrudniejszy w całych igrzyskach. Mimo że była specjalistką od stylu klasycznego, Justyna dała z siebie wszystko. Na ostatni podbieg wbiegła jako pierwsza, w nogach miała już 29 km morderczego wysiłku, serce biło jak szalone. Nim rywalki dotarły na szczyt, Polka już pędziła w dół do mety. Ostatecznie zdobyła brązowy medal – jej pierwszy medal w karierze wielkiej imprezy. Choć złoto wymknęło się jej z rąk, triumf i poczucie zwycięstwa były ogromne.
Kowalczyk po latach wspomina, że tamte igrzyska były początkiem jej wielkiej kariery. Choć początkowo czuła ulgę, gdy opuściła trasę, kolejne lata przyniosły złoto i srebro w Vancouver, złoto w Soczi oraz liczne medale mistrzostw świata. Jej determinacja, waleczność i niezwykła odporność psychiczna uczyniły z niej legendę polskiego sportu zimowego.
Dekoracja medalowa była momentem wyjątkowym. Po tym, jak działacze odwrócili się od Kowalczyk, Śmigielski zadbał, aby medal i kwiaty zostały wręczone przez przedstawicieli władz. Gdy prezes gratulował jej osobiście, Kowalczyk odpowiedziała z przekąsem, pokazując, że jej charakter i niezależność nie poddają się naciskom.
To, co wydarzyło się w Turynie, pozostaje symbolem niezłomności. Justyna Kowalczyk przeszła przez dramatyczne chwile, które mogły zakończyć się tragicznie, a mimo to pokazała światu, że determinacja i wiara w siebie są najważniejsze. Jej droga od upadku do olimpijskiego podium to opowieść o sile charakteru, wsparciu trenerów i lekarzy, ale też o tym, że nawet w najtrudniejszych momentach można odnaleźć w sobie energię do zwycięstwa.
