Świat polskiej animacji stracił jedną ze swoich najważniejszych postaci. W wieku 87 lat zmarła Helena Filek-Marszałek – wybitna reżyserka filmów animowanych, scenografka i filantropka, przez lata nazywana „mamą” kultowego Reksia. Jej odejście to ogromna strata nie tylko dla środowiska artystycznego, lecz także dla kilku pokoleń widzów, którzy wychowali się na animacjach tworzonych w Studiu Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej.
Informacja o śmierci Heleny Filek-Marszałek została przekazana w niedzielę 18 stycznia przez Fundację imienia Heleny i Lechosława Marszałków – Reksio, którą sama współtworzyła i której poświęcała wiele serca oraz energii. Artystka przez całe życie pozostawała związana z polską animacją, traktując ją nie tylko jako zawód, ale przede wszystkim jako misję i formę dialogu z dziećmi oraz dorosłymi widzami.
Helena Filek-Marszałek urodziła się 30 maja 1939 roku w Wadowicach. Jej droga zawodowa na dobre rozpoczęła się w 1964 roku, kiedy zaczęła pracę w Studiu Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej – miejscu, które na zawsze zapisało się w historii polskiej kinematografii animowanej. To właśnie tam powstawały produkcje, które do dziś budzą sentyment i emocje, a ich bohaterowie stali się ikonami dzieciństwa.
Przez wiele lat Helena Filek-Marszałek współtworzyła animacje jako reżyserka i scenarzystka, aktywnie uczestnicząc w rozwoju serii o przygodach Reksia. Choć postać sympatycznego pieska została stworzona przez jej męża, Lechosława Marszałka, to właśnie ona odegrała ogromną rolę w dalszym kształtowaniu tej postaci i w sukcesie całej serii. Jej wrażliwość, wyczucie dziecięcej perspektywy oraz dbałość o detale sprawiły, że animacje te do dziś pozostają aktualne i bliskie widzom.
Helena Filek-Marszałek była jednak nie tylko artystką. Znana była również ze swojej działalności charytatywnej i społecznej. W środowisku wspominana jest jako osoba o wielkim sercu, przyjaciółka dzieci, zwierząt i artystów. Jej zaangażowanie wykraczało daleko poza pracę twórczą – aktywnie wspierała inicjatywy skierowane do najmłodszych, patronowała wydarzeniom sportowym i edukacyjnym, które łączyły aktywność fizyczną z radością i wartościami bliskimi idei Reksia.
Była także autorką książki poświęconej twórczości swojego męża, w której przybliżyła kulisy powstania jednej z najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiej animacji. Publikacja ta stała się ważnym świadectwem historii Studia Filmów Rysunkowych oraz pracy ludzi, którzy przez lata budowali jego renomę.
Założona przez nią Fundacja imienia Heleny i Lechosława Marszałków – Reksio do dziś pielęgnuje pamięć o dorobku twórców związanych z bielskim studiem i dba o to, by ich praca nie została zapomniana. Dzięki tej działalności kolejne pokolenia mogą poznawać historię polskiej animacji i wartości, które jej towarzyszyły od samego początku.
Śmierć Heleny Filek-Marszałek to symboliczne zamknięcie pewnej epoki. Pozostawiła po sobie nie tylko bogaty dorobek artystyczny, lecz także ogromny wpływ na kulturę dziecięcą i edukacyjną w Polsce. Jej twórczość nadal żyje na ekranach i w pamięci widzów, a postać Reksia wciąż przypomina o świecie prostych wartości, ciepła i empatii, które były jej szczególnie bliskie.
