Choć dla wielu, zwłaszcza młodszych widzów, Marta Lipińska na zawsze pozostanie Michałową z kultowego serialu „Ranczo”, jej artystyczny dorobek jest znacznie bogatszy i obejmuje dziesiątki wybitnych ról teatralnych, filmowych, telewizyjnych i radiowych. Od ponad sześciu dekad regularnie pojawia się na ekranach, zachwycając publiczność nie tylko ogromnym talentem, lecz także wyjątkową charyzmą i sceniczną klasą. Jej kariera rozpoczęła się na początku lat 60., kiedy zadebiutowała w filmie „Aż spadnie deszcz”, otwierając sobie drogę do jednej z najdłuższych i najbardziej konsekwentnych karier aktorskich w polskiej kulturze.
Marta Lipińska urodziła się 14 maja 1940 roku. Już od młodości wykazywała silne zainteresowanie sztuką aktorską, dlatego naturalnym krokiem było podjęcie studiów w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Ukończenie tej prestiżowej uczelni szybko przyniosło jej pierwsze zawodowe sukcesy. Niemal od razu po obronie dyplomu otrzymała angaż w Teatrze Współczesnym w Warszawie, jednej z najważniejszych scen teatralnych w kraju. Jej debiut sceniczny miał miejsce 22 lutego 1963 roku, kiedy wcieliła się w rolę Iriny w spektaklu „Trzy siostry” Antoniego Czechowa w reżyserii Erwina Axera. Było to wejście do świata teatru z najwyższej półki, które zapowiadało długą i owocną współpracę z tą sceną.
Równolegle z pracą teatralną Marta Lipińska rozpoczęła intensywną współpracę z Polskim Radiem. Jej charakterystyczny głos, doskonała dykcja i naturalność sprawiły, że szybko stała się jedną z ulubionych aktorek słuchowisk. Najpierw była główną bohaterką popularnej audycji „Ewa i księżyc”, a następnie zdobyła ogromną sympatię słuchaczy jako Eliza, zakochana w panu Sułku, w legendarnym cyklu radiowym „Kocham pana, panie Sułku”. Te występy na długo zapisały się w historii polskiego radia i do dziś są wspominane z sentymentem.
Choć teatr i radio zajmowały w jej życiu bardzo ważne miejsce, największą rozpoznawalność przyniosły Marcie Lipińskiej role filmowe i telewizyjne. Aktorka od ponad 60 lat regularnie pojawia się na małych i dużych ekranach, a jej obecność niemal zawsze gwarantuje wysoki poziom artystyczny produkcji. Występowała w filmach uznanych twórców polskiego kina, takich jak Tadeusz Konwicki, u którego zagrała w „Salcie” oraz „Dolinie Issy”. Jej role w tych produkcjach zostały docenione zarówno przez krytyków, jak i widzów, którzy dostrzegli w niej aktorkę niezwykle subtelną, a jednocześnie wyrazistą.
Na jej filmografię składają się również takie tytuły jak „Lalka” w reżyserii Ryszarda Bera czy „Nad Niemnem” Zbigniewa Kuźmińskiego. W każdej z tych produkcji Lipińska potrafiła nadać swoim bohaterkom głębię i autentyczność, dzięki czemu nawet drugoplanowe role zapadały w pamięć. Jej talent polegał na umiejętności budowania postaci wielowymiarowych, prawdziwych i bliskich widzowi, niezależnie od realiów historycznych czy konwencji gatunkowej.
Szczególne miejsce w jej dorobku zajmują role komediowe. Marta Lipińska od lat udowadnia, że doskonale odnajduje się w lekkim repertuarze, nie tracąc przy tym aktorskiej precyzji i wyczucia. Widzowie z ogromnym sentymentem wspominają ją jako Zofię, matkę Aliny, w serialu „Miodowe lata”, a także jako matkę Judyty w popularnej komedii romantycznej „Nigdy w życiu!”. Jednak to rola Michałowej w serialu „Ranczo” przyniosła jej status jednej z najbardziej lubianych postaci w historii polskiej telewizji.
Postać gospodyni księdza proboszcza, obdarzonej ciętym językiem, silnym charakterem i ogromnym sercem, szybko stała się ikoną serialu. Sama aktorka wielokrotnie podkreślała, jak dużą radość sprawia jej fakt, że Michałowa jest tak ciepło odbierana przez widzów. Z wdzięcznością wspominała reakcje fanów, którzy z niecierpliwością czekali na każdą scenę z jej udziałem i dzielili się z nią swoimi wrażeniami po kolejnych odcinkach. Jak podkreślała, sukces „Rancza” wynikał z doskonałej gry całego zespołu aktorskiego oraz umiejętnego połączenia humoru z obserwacją ludzkich charakterów.
Mimo imponującego dorobku i upływu lat Marta Lipińska nie zwalnia tempa. Wciąż pozostaje aktywna zawodowo i chętnie przyjmuje nowe wyzwania. Obecnie widzowie mogą oglądać ją w drugiej części świątecznego hitu „Uwierz w Mikołaja”, w którym wcieliła się w postać Sabiny. Film w reżyserii Anny Wieczur zadebiutował w kinach 7 listopada 2025 roku i po raz kolejny udowodnił, że Lipińska doskonale odnajduje się także we współczesnych produkcjach, trafiających do szerokiej publiczności.
Kariera Marty Lipińskiej jest przykładem niezwykłej konsekwencji, pracowitości i artystycznej uczciwości. Przez dekady pozostawała wierna swojemu zawodowi, nie ulegając chwilowym modom ani łatwym schematom. Dzięki temu stała się jedną z najważniejszych postaci polskiego teatru, radia i kina, a jej role – zarówno dramatyczne, jak i komediowe – na trwałe wpisały się w zbiorową pamięć widzów.
