Zrywanie plastikowej folii z mięsa lub pakowanych owoców i warzyw kupionych w sklepie spożywczym może doprowadzić do zanieczyszczenia żywności mikro- i nanoplastikiem – wynika z najnowszych badań.
Zanieczyszczenie plastikiem może również wystąpić podczas rozpakowywania wędlin i serów, moczenia torebki herbaty w gorącej wodzie lub otwierania kartonów z mlekiem lub sokiem pomarańczowym. Badania wykazały, że szklane butelki i słoiki z metalowymi zamknięciami pokrytymi plastikiem mogą również uwalniać mikroskopijne fragmenty plastiku.
W rzeczywistości ścieranie wynikające z wielokrotnego otwierania i zamykania nakrętek butelek szklanych i plastikowych może powodować uwalnianie do napoju niezliczonej ilości mikro- i nanoplastiku, powiedziała Lisa Zimmermann, główna autorka badania opublikowanego we wtorek w czasopiśmie NPJ Science of Food.
„Badania pokazują, że ilość mikroplastiku wzrasta z każdym otwarciem butelki, dlatego możemy stwierdzić, że to użytkowanie artykułu mającego kontakt z żywnością powoduje uwalnianie mikro- i nanoplastiku” – powiedział Zimmermann, specjalista ds. komunikacji naukowej w Food Packaging Forum, fundacji non-profit z siedzibą w Zurychu w Szwajcarii, która bada substancje chemiczne w materiałach mających kontakt z żywnością.
Jak wynika z badania, naukowcy zmierzyli obecność mikro- i nanoplastiku w takich produktach spożywczych i napojach, jak piwo, konserwy rybne, ryż, woda mineralna, torebki herbaty, sól kuchenna, jedzenie na wynos i napoje bezalkoholowe.
„To pierwszy systematyczny dowód na to, jak normalne i zamierzone użycie żywności zapakowanej w plastik może być zanieczyszczone mikro- i nanoplastikiem” – powiedział Zimmermann. „Odkryliśmy, że opakowania żywności są w rzeczywistości bezpośrednim źródłem mikro- i nanoplastiku mierzonego w żywności”.
Odrębne dochodzenie przeprowadzone przez Food Packaging Forum, którego wyniki opublikowano we wrześniu 2024 r., wykazało, że podczas produkcji, przetwarzania, pakowania i przechowywania żywności do produktów konsumenckich przedostaje się ponad 3600 substancji chemicznych, które następnie trafiają do organizmu człowieka.
Chociaż naukowcy od dawna wiedzą o potencjalnie toksycznych substancjach chemicznych z tworzyw sztucznych przedostających się do żywności, „mniej jasne i głęboko niepokojące jest to, jak znaczącym źródłem narażenia na cząsteczki plastiku są opakowania żywności i co to oznacza dla naszego zdrowia” – powiedział w wiadomości e-mail David Andrews, pełniący obowiązki dyrektora naukowego w Environmental Working Group, organizacji z siedzibą w Waszyngtonie zajmującej się ochroną zdrowia i środowiska.
„To nowe badanie wskazuje na opakowania i urządzenia do przetwarzania żywności jako potencjalnie istotne źródła zanieczyszczeń mikroplastikiem w żywności, którą spożywamy, a ostatecznie w naszych organizmach” – powiedział Andrews, który nie był zaangażowany w badania. „To badanie powinno wzbudzić niepokój”.
CNN zwróciło się do Stowarzyszenia Przemysłu Tworzyw Sztucznych z prośbą o komentarz, ale do czasu publikacji nie otrzymało odpowiedzi.
Czym jest mikro- i nanoplastik?
Mikroplastik to fragment polimeru, którego średnica może wahać się od mniej niż 0,2 cala (5 milimetrów) do 1/25 000 cala (1 mikrometra). Wszystko mniejsze to nanoplastik, którego wielkość mierzy się w miliardowych częściach metra.
Eksperci twierdzą, że nanoplastiki, o średnicy tysięcznej średniej grubości ludzkiego włosa, są tak maleńkie, że mogą migrować przez tkanki przewodu pokarmowego lub płuc do krwiobiegu. Wraz z krążeniem krwi, tworzywa sztuczne mogą rozprowadzać potencjalnie szkodliwe syntetyczne substancje chemiczne po całym organizmie i komórkach.
Działania pogarszające wydzielanie mikroplastiku
Najnowsze badania objęły tysiące badań, aby znaleźć te, które najlepiej identyfikują i mierzą zawartość plastiku w badanych produktach spożywczych, a następnie zawęziły listę do 103 badań.
Badania nad mikroplastikiem są stosunkowo nowe, a dotychczasowe badania często wykorzystują różne metody identyfikacji i pomiaru mikroplastiku. Brak standardowego protokołu może utrudniać odpowiednie porównywanie wyników, powiedziała Jane Muncke, główna autorka badania, dyrektor zarządzająca i główna specjalistka naukowa w Food Packaging Forum.
„Nowością w naszej analizie jest to, że nie tylko zebraliśmy wszystkie badania, ale także zbadaliśmy naukową wiarygodność ich metod. Wprowadziliśmy etap krytycznej oceny” – powiedział Muncke. „W rezultacie otrzymaliśmy siedem wysoce wiarygodnych badań – zdecydowanie potrzeba więcej wysokiej jakości badań”.
Z badań wynika, że żywność ultraprzetworzona zawiera znacznie więcej mikroplastiku niż żywność minimalnie przetworzona.
„Produkcja żywności ultraprzetworzonej wymaga większej liczby etapów, co może wydłużyć czas kontaktu z urządzeniami do przetwarzania żywności z tworzyw sztucznych” – powiedział Muncke – „zwiększając tym samym ryzyko migracji mikro- i nanoplastiku”.
Migracja do żywności wzrosła również, gdy plastikowe opakowanie było podgrzewane, myte w celu ponownego użycia, wystawiane na działanie promieni słonecznych i poddawane naprężeniom mechanicznym – takim jak skręcanie nakrętki butelki, zgodnie z wynikami przeglądu. Tego rodzaju powtarzające się naprężenia mogą prowadzić do większego ścierania niż otwieranie plastikowego pojemnika, dlatego przyszłe badania powinny uwzględniać zarówno sposób wykorzystania plastiku, jak i jego rodzaje – powiedział Muncke.
„To rygorystyczne, szczegółowe i krytyczne badanie, w którym zastosowano solidne, systematyczne metody przeglądu istniejącej literatury na temat mikroplastiku i materiałów mających kontakt z żywnością” – powiedziała w wiadomości e-mail Megan Deeney, pracownik naukowy i doktorantka w dziedzinie tworzyw sztucznych i zdrowia globalnego w London School of Hygiene & Tropical Medicine na Uniwersytecie Londyńskim.
„Szczególnie ważne jest to, aby autorzy poświęcili czas na wyodrębnienie i ocenę dowodów na to, czy obecność mikroplastiku zmieniała się w czasie w tych badaniach — może to pomóc w zidentyfikowaniu samego materiału mającego kontakt z żywnością jako bezpośredniego źródła zanieczyszczenia żywności mikroplastikiem” — powiedział Deeney, który nie był zaangażowany w nowe badania.
Jedno z badań uwzględnionych w nowym przeglądzie wykazało, że 1 litr wody — równowartość dwóch standardowych butelek wody kupionych w sklepie — zawiera średnio 240 000 cząsteczek plastiku z siedmiu rodzajów plastiku, z czego 90% zidentyfikowano jako nanoplastik, a resztę jako mikroplastik.
Innym przykładem jest melamina, z której wytwarza się miski, talerze, kubki i inne plastikowe naczynia stołowe.
„W jednym z badań naukowcy myli miskę z melaminy 10, 20, 50 i 100 razy, mierząc ilość uwalnianego mikroplastiku za każdym razem” – powiedział Zimmermann. „Następnie włożyli coś do miski i przetestowali to, stwierdzając, że po dłuższym myciu uwalnia się więcej mikroplastiku”.
Ograniczanie narażenia na plastik
Chociaż nie jest jeszcze możliwe całkowite oczyszczenie żywności z mikroplastiku, można podjąć działania, aby ograniczyć narażenie na kontakt z plastikiem i wydzielanymi przez niego substancjami chemicznymi.
„Jednym z nich jest zmniejszenie naszego śladu plastikowego poprzez korzystanie, w miarę możliwości, ze stali nierdzewnej i szklanych pojemników”
„Unikaj podgrzewania w kuchence mikrofalowej jedzenia i napojów w plastiku, w tym mleka modyfikowanego i odciągniętego mleka kobiecego, i nie wkładaj plastiku do zmywarki, ponieważ wysoka temperatura może spowodować wypłukiwanie się substancji chemicznych” – wyjaśnia Trasande.
Dodatkowo należy sprawdzić kod recyklingu na spodzie opakowania, aby dowiedzieć się, z jakiego rodzaju plastiku jest wykonany, i unikać tworzyw sztucznych z kodem recyklingu 3, które zazwyczaj zawierają ftalany – dodał.
Zabieraj torby wielokrotnego użytku do sklepu spożywczego, sugeruje Natural Resources Defense Council, nowojorska organizacja działająca na rzecz ochrony środowiska. Zainwestuj w materiałową torbę z suwakiem i poproś pralnię chemiczną o oddawanie ubrań w niej zamiast w cienkich foliach. Zabierz kubek termiczny do lokalnej kawiarni na wynos i sztućce do biura, ograniczając w ten sposób zużycie plastikowych kubków i sztućców.
Jednak biorąc pod uwagę powszechność mikroplastiku w środowisku, „nie jest to problem, z którym każdy może sobie poradzić samodzielnie” – powiedział Deeney.
„Potrzebujemy systemowych działań, aby ograniczyć produkcję plastiku i zanieczyszczenia” – napisała w wiadomości e-mail, zachęcając wszystkich, których ta kwestia dotyczy, do wysłania wiadomości do swoich przedstawicieli.
„To doskonała okazja dla obywateli, aby zaangażować rządy i domagać się zdecydowanych, ambitnych działań w kwestii tworzyw sztucznych podczas zbliżającej się ostatniej rundy negocjacji w sprawie Globalnego Traktatu o Tworzywach Sztucznych, która odbędzie się w Genewie w sierpniu tego roku. Ponad 175 krajów spotka się, aby ustalić prawnie wiążący instrument mający na celu położenie kresu zanieczyszczeniu tworzywami sztucznymi”.
